Nasadki udarowe czy zwykłe? Które wybrać i kiedy stosować

Wybór między nasadkami udarowymi a zwykłymi to kwestia, która ma realny wpływ na bezpieczeństwo pracy i trwałość narzędzi. Choć na pierwszy rzut oka mogą wyglądać podobnie, różnice między nimi są na tyle istotne, że używanie niewłaściwego rodzaju nasadki może skończyć się jej pęknięciem lub uszkodzeniem połączenia. Poniżej wyjaśniamy, czym się różnią i kiedy sięgać po każdy z nich.

Różnice między nasadkami udarowymi a zwykłymi

Podstawowa różnica leży w materiale i sposobie jego obróbki. Nasadki udarowe wykonane są ze stali chromowo-molibdenowej (Cr-Mo), która charakteryzuje się wysoką ciągliwością i odpornością na dynamiczne obciążenia. Dzięki temu zamiast pękać pod wpływem uderzeń, lekko się odkształcają i pochłaniają energię.

Zwykłe nasadki, nazywane chromowanymi (Cr-V), wykonane są ze stali chromowo-wanadowej. Jest ona twarda i odporna na ścieranie, ale przy gwałtownych uderzeniach może pękać lub kruszyć się w sposób niekontrolowany. Nasadki udarowe mają też zazwyczaj grubsze ścianki i ciemniejszą, matową powierzchnię (czernienie), podczas gdy nasadki chromowane są błyszczące i lżejsze.

Nasadki udarowe – zastosowanie z kluczami udarowymi

Nasadki udarowe są jedynym właściwym wyborem do pracy z kluczami udarowymi. Klucze udarowe pneumatyczne i elektryczne generują bardzo wysokie momenty obrotowe przenoszone przez impulsy uderzeń, a nie płynny ruch obrotowy. Takie warunki pracy wymagają nasadki, która będzie elastyczna i wytrzyma wielokrotne, gwałtowne szarpnięcia bez ryzyka pęknięcia.

Nasadki udarowe sprawdzają się wszędzie tam, gdzie liczy się szybkość i siła: w warsztatach samochodowych przy wymianie kół, serwisowaniu układów zawieszenia czy demontażu elementów silnika. Ich kwadratowy napęd jest zaprojektowany tak, by pewnie trzymać się na trzpieniu klucza udarowego nawet przy bardzo dużych momentach.

Nasadki udarowe w ciężkich i zapieczonych połączeniach

Kiedy mamy do czynienia z zapieczonym lub skorodowanym łącznikiem, nasadka udarowa to wybór oczywisty – nawet jeśli pracujemy ręcznie z łamaczem lub grzechotką z długą rączką. Jej grubsze ścianki i bardziej wytrzymały materiał dają pewność, że nasadka nie pęknie w momencie, gdy przykładamy duży moment siły. W takich sytuacjach ryzyko nagłego pęknięcia czy odprysków przy zwykłej nasadce jest realne i niebezpieczne.

Nasadki udarowe polecane są też przy pracy z dużymi rozmiarami – od 17 mm wzwyż – gdzie siły działające na narzędzie są znacznie większe niż przy drobnych śrubach czy nakrętkach.

Nasadki zwykłe (chromowane) w pracach ręcznych i precyzyjnych

Nasadki chromowane mają swoje miejsce wszędzie tam, gdzie liczy się precyzja i kontrola momentu dokręcania. Doskonale sprawdzają się z ręcznymi grzechotkami, kluczami dynamometrycznymi oraz pokrętłami – czyli wszędzie, gdzie nie ma mowy o uderzeniach. Lżejsza konstrukcja i gładka powierzchnia ułatwiają czyszczenie i dbanie o narzędzie, a wysoka twardość stali Cr-V zapewnia długą żywotność przy normalnym użytkowaniu.

W motoryzacji nasadki chromowane są niezastąpione przy dokręcaniu głowic, sensorów, elementów elektroniki czy innych połączeń wymagających konkretnego momentu – takiego, którego nie zapewni klucz udarowy. Przy pracach elektrycznych lub instalacyjnych, gdzie dokręcamy drobne śruby bez użycia elektronarzędzi, chromowane nasadki są wygodniejsze i w zupełności wystarczające.

Ryzyko używania zwykłych nasadek z kluczem udarowym

To jeden z najczęstszych błędów popełnianych zarówno przez amatorów, jak i doświadczonych mechaników działających w pośpiechu. Zwykła nasadka chromowana użyta z kluczem udarowym może:

• pęknąć lub eksplodować – odłamki stali lecą z dużą siłą i mogą poważnie ranić operatora lub osoby w pobliżu,
• ześlizgnąć się z napędu – bo trzpień klucza udarowego i nasadki chromowanej nie zawsze są do siebie dopasowane pod kątem tolerancji,
• uszkodzić klucz udarowy – zbyt sztywna nasadka nie amortyzuje uderzeń, co może prowadzić do przeciążenia mechanizmu narzędzia.

Żadna oszczędność czasu ani wygoda nie uzasadnia takiego ryzyka. Jeśli masz klucz udarowy, zawsze używaj z nim nasadek oznaczonych jako udarowe.

Wybór odpowiednich nasadek do rodzaju prac

Przy wyborze nasadek warto kierować się kilkoma prostymi zasadami. Jeśli używasz klucza udarowego – elektrycznego lub pneumatycznego – sięgaj wyłącznie po nasadki udarowe ze stali Cr-Mo. Jeśli pracujesz ręcznie z grzechotką, kluczem dynamometrycznym lub pokrętłem, nasadki chromowane Cr-V w zupełności wystarczą i będą wygodniejsze w codziennym użytkowaniu.

Warto też zwrócić uwagę na rozmiar napędu (1/4", 3/8", 1/2" lub większy) – musi pasować do posiadanych narzędzi. Przy ciężkich pracach i dużych rozmiarach śrub naturalne jest, że i tak sięgniesz po klucz udarowy, więc nasadki udarowe 1/2" to w takim zestawie podstawa wyposażenia. Dla lżejszych zastosowań i drobnych prac dobrej jakości zestaw nasadek chromowanych 3/8" lub 1/4" w zupełności wystarczy na co dzień. Niezależnie od tego, jaki rodzaj pracy wykonujesz, kompletne wyposażenie warsztatu skompletujesz w sklepie Schmith.