Jak odkręcić śrubę z zepsutym gwintem? 7 sprawdzonych metod

Wyrobiona śruba lub zepsuty gwint to problem, który prędzej czy później spotyka wielu majsterkowiczów. Jak odkręcić śrubę z zepsutym gwintem? Czy to oznacza koniec pracy? Bez nerwów – znamy sposoby, które przy użyciu odpowiednich narzędzi pozwalają wykręcić śrubę nawet w tak trudnej sytuacji. Musimy „oszukać” fizykę i stworzyć nowe punkty podparcia dla narzędzi.

Z tego artykułu dowiesz się: 

• jak odkręcić śrubę z zepsutym gwintem,
• co zrobić, jak śruba nie chcę się odkręcić,
• jakimi narzędziami i jak jak wykręcić wyrobioną śrubę.
• jak powinno wyglądać odkręcanie śrub z uszkodzonym łbem.

1. Jak wykręcić wyrobioną śrubę? Zwiększ przyczepność!

Gdy gniazdo śruby (krzyżakowe PH/PZ, imbusowe czy Torx) jest tylko częściowo wyrobione, najważniejsze jest wyeliminowanie mikropoślizgów. Standardowy metalowy grot klucza w kontakcie z wyślizganą stalą śruby nie ma wystarczającego tarcia statycznego, co niestety powoduje „wyskakiwanie” narzędzia.

Aby zwiększyć przyczepność, możemy zastosować kilka technik:

• Gumka recepturka – położenie kawałka szerokiej gumy na łbie śruby przed włożeniem klucza pozwala na wypełnienie ubytków w metalu i zwiększenie tarcia.
• Pasta ścierna – profesjonalne pasty do docierania zaworów lub nawet drobny piasek kwarcowy nałożony na grot wkrętaka mogą „zaklinować” narzędzie w gnieździe.
• Dobór narzędzi wysokiej klasy – to absolutna podstawa. Warto postawić na profesjonalne wkrętaki o precyzyjnym wykończeniu grotów, które są utwardzane do odpowiedniej skali HRC. Dzięki temu narzędzie nie odkształca się pod obciążeniem, co jest niezbędne, gdy walczymy o każdy ułamek milimetra kontaktu z materiałem.

Zwiększenie przyczepności to metoda najmniej inwazyjna, od której zawsze należy zaczynać, by nie pogłębiać zniszczeń.

2. Wbij inny typ klucza

Jeżeli gniazdo imbusowe stało się okrągłe, nie ma sensu dalej używać klucza sześciokątnego. Bardzo popularną i skuteczną metodą jest „konwersja” gniazda na inny system, zazwyczaj na Torx. Jak wygląda ten proces? Wybieramy bit typu Torx o rozmiar większy niż oryginalny otwór imbusowy. Bit Torx ma sześć ostrych ramion, które przy uderzeniu działają jak dłuta. Używając ciężkiego młotka, wbijamy bit osiowo w uszkodzony gwint śruby. Twardszy materiał bita naciśnie na miększą stal elementu, tworząc w niej zupełnie nowe, precyzyjne wpusty.

Dzięki temu uzyskujemy sztywne połączenie, które pozwoli nam na przeniesienie znacznie wyższego momentu obrotowego. Metoda ta jest najczęściej wykorzystywana i skuteczna w motoryzacji, np. przy śrubach tarcz hamulcowych czy elementach zawieszenia, gdzie standardowe gniazda często ulegają degradacji m.in. pod wpływem soli drogowej.

3. Chwyć wystający łeb szczypcami

Metoda ta znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy łeb śruby nie jest schowany w gnieździe (np. element z łbem sześciokątnym lub cylindrycznym). Gdy krawędzie łba są tak zaokrąglone, że klucz nasadowy przeskakuje, to musimy przejść na chwyt zewnętrzny.

W tym celu najlepiej sprawdzają się profesjonalne szczypce, a konkretnie dwa ich rodzaje:

1. Szczypce nastawne (typu „żabka”) – ich zęby są hartowane indukcyjnie i wyprofilowane tak, aby agresywnie wgryzać się w metal. Im mocniej naciskasz na rękojeść, tym silniej szczęki blokują się na śrubie.
2. Szczypce zaciskowe (typu Morse’a) – pozwalają na zablokowanie mechanizmu ze stałą, ogromną siłą docisku. Raz zaciśnięte na łbie śruby, stają się praktycznie jego integralną częścią. To pozwala skupić całą naszą energię na ruchu obrotowym, a nie na samym trzymaniu narzędzia.

Korzystając z metody, musimy pamiętać, że najważniejszym krokiem jest tutaj prostopadłe ustawienie szczęk względem osi śruby, co gwarantuje największą dźwignię.

4. Natnij rowek i użyj płaskiego śrubokręta

Co zrobić, gdy śruba ma łeb stożkowy i jest zlicowana z powierzchnią, a jej gniazdo krzyżakowe przestało istnieć? Tutaj z pomocą przychodzi obróbka skrawaniem.

Używając brzeszczotu do metalu, małego pilnika trójkątnego lub – w wersji najszybszej – mini-szlifierki z tarczą tnącą, wykonujemy nacięcie przechodzące przez sam środek łba śruby. Nacięcie powinno być na tyle głębokie, aby szeroki wkrętak płaski mógł stabilnie w nim osiąść, ale nie na tyle, by przeciąć łeb na dwie osobne części.

Metoda ta zmienia uszkodzoną śrubę Philips w śrubę z nacięciem płaskim. Przy odkręcaniu niezwykle ważne jest, aby użyć wkrętaka o szerokości idealnie dopasowanej do wykonanego nacięcia. Zaleca się również użycie wkrętaka z tzw. „sześciokątem pod klucz” u nasady rękojeści, co pozwala na wspomaganie obrotu kluczem płaskim przy jednoczesnym silnym docisku osiowym wkrętaka.

5. Zastosuj preparat penetrujący

Jeśli śruba „skleiła” się z materiałem na skutek korozji, żadne narzędzie nie pomoże, dopóki nie zerwiemy wiązań chemicznych rdzy. Próby odkręcania na sucho najczęściej kończą się urwaniem trzpienia śruby.

Niezbędny jest profesjonalny smar penetrujący 500ml. Dobre produkty tego typu charakteryzują się bardzo niskim napięciem powierzchniowym, co pozwala im na tzw. pełzanie kapilarne. Co to oznacza? To, że ciecz potrafi „wspiąć się” pod górę wzdłuż gwintu, rozpuszczając osady tlenków metalu.

Zasady skutecznej penetracji:

1. Oczyść wyrobiony gwint w śrubie szczotką drucianą.
2. Nanieś preparat i czekaj. W trudnych przypadkach czas działania powinien wynosić od 30 minut do kilku godzin.
3. W trakcie czekania lekko opukuj śrubę młotkiem – wibracje pomagają preparatowi wniknąć głębiej.

6. Podgrzej śrubę

Podgrzanie śruby powoduje jej chwilowe wydłużenie i zwiększenie średnicy, co kruszy strukturę rdzy i zrywa stare kleje do gwintów (np. te anaerobowe). Do tego celu idealnie sprawdzą się profesjonalne i idealne opalarki. Modele o dużej mocy pozwalają na precyzyjne skierowanie strumienia powietrza o temperaturze rzędu 500–600°C bezpośrednio na element. Jest to metoda znacznie bezpieczniejsza niż użycie palnika gazowego, ponieważ eliminuje ryzyko otwartego ognia w pobliżu przewodów paliwowych czy uszczelek.

Często po nagrzaniu elementu stosuje się tzw. szok termiczny – gwałtowne schłodzenie śruby penetratorem w sprayu. Nagłe skurczenie się metalu tworzy mikroszczeliny w gwincie, przez które preparat smarny dostaje się natychmiast do środka połączenia.

7. Przyłóż śrubokręt i lekko uderz w śrubę

Wibracje i udar to najwięksi wrogowie zapieczonych połączeń! Często jednostajny nacisk klucza nie wystarczy, by ruszyć śrubę, ale nagły impuls energii kinetycznej już tak.

Technika ta polega na osadzeniu wkrętaka w gnieździe i uderzaniu w jego rękojeść za pomocą profesjonalnego młotka. Uderzenie pełni tutaj potrójną rolę:

1. Głębokie osadzenie – siła uderzenia wbija grot klucza maksymalnie głęboko w uszkodzone gniazdo.
2. Siła docisku – podczas uderzenia klucz nie ma możliwości wyskoczenia z gniazda, co chroni przed dalszym obrabianiem krawędzi.
3. Luzowanie gwintu – fala uderzeniowa przechodzi przez trzpień śruby aż do gwintu, powodując mikropęknięcia w warstwie korozji.

Najlepsze efekty dają wkrętaki udarowe, które zamieniają siłę uderzenia młotkiem na krótki, ale potężny impuls obrotowy. Jeśli jednak ich nie posiadamy, nic straconego. Nasz solidny wkrętak Schmith z metalowym kołpakiem do podbijania również poradzi sobie tym zadaniem. Zepsuty gwint w śrubie to nie problem!

Podczas odkręcania uszkodzonej śruby zawsze warto zaczynać od metod chemicznych (penetrator) i wibracyjnych (opukiwanie), a dopiero później przechodzić do metod mechanicznych i termicznych. Użycie wysokiej jakości narzędzi to uniknięcie problemu już na samym początku pracy – precyzyjne pasowanie i odpowiednia twardość stali to najlepsza ochrona przed „obrobieniem” gniazda.

To,  jak wykręcić śrubę z wyrobionym gwintem nie ma przed Tobą tajemnic! Stosując powyższe techniki, nie zapominaj o bezpieczeństwie. Używaj okularów ochronnych podczas uderzania metalem o metal oraz rękawic, jeśli tylko pracujesz z wysoką temperaturą.